2021 елның 2 июлендә Европа Берлегендә (ЕС) бер тапкыр кулланыла торган пластиклар турындагы Директива үз көченә керде. Директива альтернативалары булган кайбер бер тапкыр кулланыла торган пластикларны тыя. "Бер тапкыр кулланыла торган пластик продукт" дип тулысынча яки өлешчә пластиктан ясалган һәм бер үк максат өчен берничә тапкыр куллану өчен уйлап табылмаган, эшләнмәгән яки базарга чыгарылмаган продукт аңлатыла. Европа Комиссиясе бер тапкыр кулланыла торган пластик продукт дип саналырга тиешлеге турында күрсәтмәләр, шул исәптән мисаллар бастырып чыгарды. (Директиваның 12 нче маддәсе.)
Бер тапкыр кулланыла торган башка пластик әйберләр өчен, Европа Берлеге әгъза дәүләтләре аларны куллануны милли куллануны киметү чаралары, пластик шешәләр өчен аерым эшкәртү максаты, пластик шешәләр өчен дизайн таләпләре һәм кулланучыларны хәбәрдар итү өчен пластик әйберләр өчен мәҗбүри этикеткалар ярдәмендә чикләргә тиеш. Моннан тыш, директива җитештерүче җаваплылыгын киңәйтә, ягъни җитештерүчеләр калдыклар белән эш итүне чистарту, мәгълүмат җыю һәм билгеле бер продуктлар турында мәгълүмат бирү чыгымнарын капларга тиеш булачак. Европа Берлеге әгъза дәүләтләре бу чараларны 2021 елның 3 июленә кадәр гамәлгә ашырырга тиеш, шешәләр өчен продукт дизайны таләпләреннән тыш, алар 2024 елның 3 июленнән гамәлдә булачак. (17 нче маддә.)
Директива Аурупа Берлегенең пластик стратегиясен гамәлгә ашыра һәм "[Аурупа Берлегенең] түгәрәк икътисадка күчүен алга этәрүгә" юнәлтелгән (1 нче маддә).
Бер тапкыр кулланыла торган пластиклар турындагы Директиваның эчтәлеге
Базар тыюлары
Директива түбәндәге бер тапкыр кулланыла торган пластикларны Европа Берлеге базарында сатуны тыя:
❋ мамык таякчыклары
❋ пычак-чаналар (чәнечкеләр, пычаклар, кашыклар, таякчыклар)
❋ тәлинкәләр
❋ саламнар
❋ эчемлек болгаткычлары
❋ шарларга беркетелә торган һәм аларны тотып тора торган таякчыклар
❋ киңәйтелгән полистиролдан ясалган азык-төлек савытлары
❋ капкачлары һәм капкачлары белән бергә киңәйтелгән полистиролдан ясалган эчемлек савытлары
❋ киңәйтелгән полистиролдан ясалган эчемлекләр өчен стаканнар, шул исәптән капкачлары һәм капкачлары
❋ оксо-таркала торган пластиктан ясалган әйберләр. (5 нче статья, кушымта, В өлеше белән берлектә.)
Милли куллануны киметү чаралары
Европа Берлегенә әгъза дәүләтләр альтернативасы булмаган кайбер бер тапкыр кулланыла торган пластикларны куллануны киметү өчен чаралар күрергә тиеш. Әгъза дәүләтләр бу чараларның тасвирламасын Европа Комиссиясенә тапшырырга һәм аны җәмәгатьчелеккә ачык итәргә тиеш. Мондый чараларга милли киметү максатларын билгеләү, кулланучыларга сату ноктасында кабат кулланыла торган альтернативалар тәкъдим итү яки бер тапкыр кулланыла торган пластик әйберләр өчен акча алу керә ала. Европа Берлегенә әгъза дәүләтләр 2026 елга бу бер тапкыр кулланыла торган пластикларны куллануны "максатчан һәм тотрыклы киметүгә" ирешергә тиеш, "бу куллану артуының сизелерлек кире кайтуына китерә". Куллану һәм киметү алгарышы күзәтелергә һәм Европа Комиссиясенә хәбәр ителергә тиеш. (4 нче маддә.)
Пластик шешәләр өчен аерым җыю максатлары һәм дизайн таләпләре
2025 елга кадәр базарга чыгарылган пластик шешәләрнең 77% ы кабат эшкәртелергә тиеш. 2029 елга кадәр 90% ка тигез күләм кабат эшкәртелергә тиеш. Моннан тыш, пластик шешәләр өчен дизайн таләпләре гамәлгә ашырылачак: 2025 елга кадәр ПЭТ шешәләр җитештерүдә ким дигәндә 25% кабат эшкәртелгән пластик булырга тиеш. Бу сан 2030 елга барлык шешәләр өчен дә 30% ка кадәр арта. (6 нчы маддә, 5 нче пункт; 9 нчы маддә.)
Ярлык кую
Гигиеник сөлгеләр (прокладкалар), тампоннар һәм тампон аппликаторлары, дымлы салфеткалар, фильтрлы тәмәке әйберләре һәм эчү савытлары төргәгендә яки продуктның үзендә "күренеп торган, ачык укыла торган һәм юылмый торган" дигән язу булырга тиеш. Язма кулланучыларга продукт яки калдыкларны юк итү чаралары өчен тиешле калдыклар белән эш итү вариантлары, шулай ук продуктта пластиклар булуы һәм чүп-чар ташлауның тискәре йогынтысы турында мәгълүмат бирергә тиеш. (7 нче маддә, 1 нче пункт, кушымта, D өлеше белән берлектә)
Киңәйтелгән җитештерүче җаваплылыгы
Җитештерүчеләр түбәндәге продуктлар буенча мәгълүмат тарату чаралары, калдыкларны җыю, чүп-чарны чистарту, мәгълүмат җыю һәм отчет бирү чыгымнарын капларга тиеш:
❋ азык-төлек савытлары
❋ сыгылмалы материалдан эшләнгән пакетлар һәм төргәкләр
❋ 3 литрга кадәр сыйдырышлы эчемлек савытлары
❋ эчемлекләр өчен стаканнар, шул исәптән капкачлары һәм капкачлары
❋ җиңел пластик пакетлар
❋ фильтрлы тәмәке продуктлары
❋ дымлы салфеткалар
❋ шарлар (8 нче маддә, 2, 3 нче пунктлар, кушымтаның E өлеше белән берлектә)
Шулай да, дымлы салфеткалар һәм шарлар өчен чүп җыю чыгымнары капланырга тиеш түгел.
Хәбәрдарлыкны арттыру
Директива буенча, Европа Берлегенә әгъза дәүләтләр кулланучыларның җаваплы тәртибен стимуллаштырырга һәм кулланучыларны кабат кулланыла торган альтернативалар, шулай ук чүп-чар һәм башка тиешсез калдыкларны юк итүнең әйләнә-тирә мохиткә һәм канализация челтәренә йогынтысы турында хәбәрдар итәргә тиеш. (10 нчы маддә)
чыганак URL:https://www.loc.gov/item/global-legal-monitor/2021-07-18/european-union-ban-on-single-use-plastics-takes-effect/
Бастырылган вакыты: 2021 елның 21 сентябре
